Onderwerpen

woensdag 13 juni 2012

Klas overslaan (versnellen)? Kijk uit!



Rond deze tijd krijg ik dikwijls vragen van ouders, van wie het kind een klas (of meer!) heeft overgeslagen:

de resultaten bij de Drempeltest vallen tegen!


Een voorbeeld 
Dirk bleek al in groep 2 heel goed mee te kunnen komen. Sterker nog, hij presteerde bovenmatig. Er werd besloten Dirk te versnellen; hij werd rond de jaarwisseling geplaatst in groep 3. Het ging goed en hij zat lekker in zijn vel. In groep 5 bleek Dirk zelfs, ondanks het feit dat hij zo’n jaar jonger was dan de gemiddelde leerling in die groep, evengoed de beste te zijn. Misschien nog een jaar overslaan om een eventueel onderpresteren te voorkomen? De school stemde erin toe en Dirk ging aan het eind van het schooljaar naar groep 7, waar hij zich wederom prima op z'n plek voelde en het behoorlijk goed deed. In april groep 7 deed hij mee aan de Drempeltest om vast een indicatie te verkrijgen omtrent de mogelijkheden m.b.t. het voortgezet onderwijs. Oei! Dat viel tegen … Ja, nipt havo en daar was dan ook alles mee gezegd.

Hoe was dat mogelijk?
Dirk had toch duidelijk meer in zijn mars? Die zou toch royaal vwo (gymnasium) moeten kunnen doen? Klopt. Maar … de Drempeltest gaat er vanuit dat de leerlingen die in april groep 7 meedoen aan de test gemiddeld zo’n 11 jaar oud zijn. En Dirk? Die was in januari pas 9 geworden! Hij was tijdens de testafname bijna twee jaar jonger dan de gemiddelde leerling. Daar houdt de test geen rekening mee, die gaat uit van de groepsnorm. Dirk had normaal gesproken de Tussentest (bestemd voor groep 6) moeten doen en zelfs daarvoor was hij bijna een jaar jonger dan de gemiddelde leerling geweest …

IQ opvragen
Je kunt in dergelijke gevallen het IQ opvragen, waarbij er wèl rekening wordt gehouden met de kalenderleeftijd (en daarbij zal Dirk ongetwijfeld hoger scoren), maar met een 'afwijking' van twee jaar kan de Drempeltest niet uit de voeten: 9-jarigen zaten niet in de steekproef. Om bij de IQ-berekening geen vertekening te krijgen, kun je een andere test doen waarbij er wèl 9-jarigen in de steekproef zaten (en daarbij zal Dirk heel hoog scoren), maar wat schiet je daar mee op? Je moet Dirk vergelijken met zijn groepsgenoten, omdat hij daarmee optrekt op zijn weg door het onderwijs.

'Te vroeg' naar het VO
Dirk zou bijna twee jaar ‘te vroeg’ naar het voortgezet onderwijs gaan en dan moet je -zo blijkt uit de Drempeltest- heel wat in je mars hebben als je daar dan zonder problemen de havo wilt doen. Dat wil je natuurlijk niet als er ook vwo (gymnasium) in zit. 
M.a.w. waarom zou je genoegen nemen met een havo-advies als je door een jaar langer de tijd te nemen kunt worden vergeleken met minder oudere klasgenoten, waardoor je een gymnasium-advies kunt krijgen? Dat jaar moet je nemen, zou ik zeggen ... Dirk is op het gymnasium veel beter op z'n plek en zal zich daar vast beter thuisvoelen.

Is dat wijs? 
Hoewel er ongetwijfeld bezwaren kunnen worden ingebracht, moet Dirk -lijkt me- toch maar dat jaar ‘langer’ de tijd krijgen op de basisschool (hij gaat dan evengoed al bijna een jaar eerder naar het vo). Er is dan zeker meer kans dat hij op een comfortabele wijze optimaal kan presteren.

Zo zie je maar
Met (nog eens) een klas overslaan (versnellen) moet je voorzichtig zijn, tenzij er zwaarwegende redenen zijn van bijvoorbeeld sociaal-emotionele aard. Dan wordt het vaak een kwestie van kiezen tussen twee kwaden. Om een eventueel onderpresteren te voorkomen, kun je de oplossing ook zoeken in verbreding en verdieping van de leerstof als daartoe de mogelijkheden aanwezig zijn . En … het IQ is dus niet alléén maatgevend; wel voor een eindperspectief, maar je moet ook kijken naar wat de leerling kan en doet in vergelijking met zijn (oudere) groepsgenoten. De Drempeltest doet dat en dat kan soms -ondanks een hoog IQ- tegenvallen, omdat er wordt vergeleken met groepsgenoten en niet met leeftijdsgenoten.

En bovendien ...

(Zeer) intelligente kinderen zullen zich vroeg of laat (als volwassene zeker!) staande moeten houden in een omgeving die bestaat uit mensen van verschillende niveaus (qua aanleg). M.a.w. later moet je op je werk, in je vereniging of waar dan ook, omgaan met deze verschillen. Waarom op de basisschool dan niet? Er moeten zwaarwegende argumenten zijn (en die kunnen er zijn!)* om de leerling daar van te 'ontheffen' ...

*) De Wet Basisonderwijs, die op 1 augustus 1985 in werking trad, verlangt van scholen dat zij leerlingen een ononderbroken ontwikkelingsproces bieden dat ze in acht schooljaren moeten doormaken. Dat scholen dat niet voor alle leerlingen weten waar te maken, is inmiddels duidelijk. Dat geldt voor zowel de zwakkere als de betere leerling.

Zie ook het artikel op Wij-leren